Ağrılı,kanlı ve sümüklü ishale yol açan bağırsak hastalığıdır.Nedeni, Shigella grubu bakterilerdir. Tipik basilli dizanteri olgularında akut ateşli ishal,kanlı ve balgamlı dışkı ile sürekli ağrılı dışkılama görülür.Haziran ve Eylül aylarında sık görülür.Bıraktığı bağışıklık uzun sürmez.Mikroplar dışkı ile,sağlık ve temizlik kurallarına uyulmayan yerlerde çamaşır ve ötesi eşya ile etrafa bulaşır. Ayrıca su,süt ve besin maddeleriyle de bulaşır.Kuluçka dönemi 1-7 gündür.Yorgunluk,dermansızlık, kas ağrıları ve mide bozukluğu ile başlar.Kimi zaman kusma,ense sertliği ve havale geçirme gibi belirtilerde gösterebilir.Dizanteri genellikle hızlı bir başlangıç gösterir,hafif ateş yanında baş ve karın ağrısı,kusma ve ishal biçiminde dışkılama görülür.Önceleri sulu ve bol olan dışkının daha sonra suyu azalır,balgamlı kanlı ve irinli bir görünüm alır.Dışkı yeşil ya da sarımtrak renktedir. Günde 6-10 kez dışkılama olur.Karın gurultuludur,sürekli karın ağrısı ve dışkılama duygusu vardır.
Sürekli sıvı yitiren hastanın gözleri içeri çöker,derisi kurur,karın hafif gergindir,dil kuru ve paslıdır.Kaybedilen su yerine konmamışsa hasta şoka girebilir.Akut devre belirtileri 1 hafta 10 gün sürebilir.Karın ağrısı,kanlı ve balgamlı dışkı ile tanıyı koymak kolaydır.Kesin tanı için taze yapılmış sulu dışkıdan mikropların kültürünün yapılması ve Shigella’nın belirlenmesi gerekir. Hafif enfeksiyon geçiren kişilerde antibiotik tedavisi gerekmez,ama şiddetli hastalığı olanlarda antibiotik verilmelidir.Bakteri dışkıdan kaybolunca ishal de düzelir.Dizanteri bildirimi zorunlu hastalıklardandır. Korunma hijyen kurallarına uymakla olur.
Amipli Dizanteri ; Entamoeba histolytica adlı protozonun neden olduğu bulaşıcı hastalıktır.Tropikal ve subtropikal ülkelerde sık görülen ve yineleyen bir bağırsak hastalığıdır.Genellikler barsakta sinsi ve gizli bir enfeksiyon ya da kolit biçiminde seyreder.Daha çok yaz aylarında,tropikal ülkelerde ise tüm yıl boyunca görülür.Akut hastalık basilli dizanteriye oranla çok enderdir.Genellikle kronik seyirli bir ishal vardır.İshal sulu ve irinli değildir,parlak,kanlı bir balgamla örtülüdür.Mikroskopla incelendiğinde protozonun doku tipi görülür.Amip bağırsak mukozasına girer ve orada bir yara açar.Yaradan kapı toplardamarlarına giden amip,karaciğer ve diğer organlara da yayılabilir.Bunun sonucu, amip hepatiti,karaciğer apsesi ve diğer organlarda da amip apseleri ortaya çıkabilir.Hastalık ara ara ishal, ara ara kabızlık yakınmalarıyla sürer.Kan muayenesinde anemi saptanır,akyuvar sayısı artmış bulunur.
Dışkıda amiplerin belirlenmesi ile tanı kesindir.Amiplere karşı en etkili ilaç ementindir.Genellikle iyileşme görülür.Bağışıklık bırakmaz.Dizanteriden korunma,özellikle yemek pişirmede temizliğe önem göstermekle olanaklıdır.
