Sinir sistemine etki ederek duyarlığı azaltan ya da yok eden maddelerdir. Tıpta anestezik maddeler olrak kullanım alanı bulan uyuşturucu maddeler, belli dozda alındığında ağrının şiddetini azaltır, dayanmayı kolaylaştırırlar. Bunların bir bölümü ağrının olduğu noktadaki sinirler, bir bölümü de genel olarak bütün bir sinir sistemi üzerinde yatıştırıcı bir etkide bulunur. Uyuşturucu maddeler, sancı dindirici ve uyku verici özellikleri yanında, keyif vericiliği nedeniyle de kullanılır. Uyku ilaçlarından farklı olarak, salt uyku merkezini etkilemekle kalmaz, beynin ve hatta omuriliğin başlıca işlevlerini de yavaşlatabilirler. Doğada bulunan başlıca uyuşturucu maddeler, üç grupta toplanabilir; alkaloidi kokain olan koka, uyuşturucu madde olarak kullanılan başlıca alkaloidi morfin olan afyon ve hint keneviridir (esrar). Bunlar dışındaki uyuşturucu maddelerin başlıcaları, morfinden elde edilen eroin; sentetik uyuşturuculardan aihidro – hidroksikodeinon ve petidin; sanrı yaratıcı LSD; amfetamin gibi uyarıcılar; eter, uyku ilaçları ve alkoldür. Uyuşturucu maddelerin ortak özelliği, sürekli ve alışkanlık oluşturma ve alışkanlık arttıkça, psikolojik ve fizyolojik olarak zorunlu bir gereksinim durumunu almasıdır. Beyin kabuğundaki hücreleri uyararak, beyin hücrelerini zedeler ve dejenerasyona uğratırlar. Keyif verici olarak sürekli kullanılması durumunda sinir sisteminde yıkıma yol açarlar ve bu nedenle derin kişilik bozuklukları, psikolojik bozukluklar ortaya çıkar. Bu nedenlerle aşırı kullanımı insan sağlığı için ciddi bir tehlike oluşturur ve sıkı bir denetime bağlıdır.
